Stan flow to niezwykły stan uskrzydlenia, w którym wszystko dzieje się po myśli sportowca. Daje mu dużo przyjemności, ale też przynosi wymierną korzyść w postaci obiektywnego wyniku. Czym jest ten tajemniczy stan i w jaki sposób trener może stymulować swoich zawodników podczas treningów i zawodów, żeby go osiągali?

W książce pt. Flow: The Psychology of Optimal Experience (pol. Przepływ. Psychologia optymalnego doświadczenia) amerykański psycholog węgierskiego pochodzenia, Mihály Csíkszentmihályi opisuje stan flow, jedno z najbardziej fascynujących zjawisk znanych we współczesnej psychologii. Stan flow można tłumaczyć na język polski jako „stan przepływu”, a wielu praktyków swobodnie stosuje te określenia wymiennie.

Flow jest stanem uskrzydlenia, wynikającym z przebywania „tu i teraz” oraz całkowitego zaabsorbowania wykonywanym właśnie zadaniem. Pochłonięcie jest tak kompletne, że człowiek „zapada się w próżnię”, zanika cały świat. Najczęściej towarzyszy on czynnościom, które dla danej jednostki są bardzo trudne, ale pozostają w granicach jej możliwości. Zatem jeśli zawodnik, którego trenujemy, osiągnął wysoki poziom swoich umiejętności i w pełni angażuje się w jakieś wielkie, rzucone mu wyzwanie, istnieje duża szansa, że doświadczy stanu flow. Dla trenera to znakomita wiadomość, ponieważ trenowanie i współzawodniczenie w przepływie ma swoje określone konsekwencje. W badaniach stan flow jest mocno skorelowany zarówno ze skutecznością, efektywnością podejmowanych zadań, jak i satysfakcją z ich wykonywania – poczuciem sensu, spełnienia i szczęścia. Z perspektywy psychologii sportu to dwie najważniejsze korzyści dla zawodników zaangażowanych w trening i współzawodnictwo sportowe.

Stan przepływu w skokach narciarskich

Konkretnym przykładem doświadczania stanu przepływu są klasyczne już badania jakościowe nad skoczkami narciarskimi, przeprowadzone przez zespół profesora Zdzisława Ryna z Zakładu Patologii Społecznej Katedry Psychiatrii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wykazano w nich, że podczas skoku zawodnicy przeżywają bardzo bogate, trudne do opisania stany psychiczne. W głowach sportowców, którzy wzięli udział w badaniu przed samym skokiem, pojawiały się zdenerwowanie, napięcie, a nawet lęk – przed upadkiem lub nieudanym skokiem. Była też niesłychana gonitwa myśli: „a co będzie, jeśli…?”, poczucie przytłoczenia lub rozproszenia. Jednak po opuszczeniu belki startowej skoczek powinien już skupić całą swoją koncentrację na „tu i teraz”, czyli na wykonywanym zadaniu. Łatwiej powiedzieć niż zrobić, jeśli sunie się z prędkością około 100 km/h w dół po pochyłej rampie. Ale skoczkowie potrafią to robić – widzą tylko tor najazdu, a potem oddają się już automatycznym procesom. Przy takich prędkościach zostaje niewiele miejsca na świadome myślenie, a nawet percepcję zmysłową. Rzadko są w stanie dostrzec cokolwiek, wszystko się rozmazuje, tak jakby zupełnie nie istniało – linie odmierzające odległość, sędziowie i trenerzy, rzesza kibiców itd. Niewiele też słychać. Wszystko odpływa. Zostaje próżnia. Skoczek i przestrzeń między nim a bulą skoczni.

[ . . . ]

Aby przeczytać artykuł w wersji elektronicznej, musisz posiadać opłaconą prenumeratę w wersji PREMIUM lub PREMIUM+.

PRZEJDŹ DO PEŁNEJ WERSJI ARTYKUŁU

 Strona 47  Strona 48  Strona 49  Strona 50

ZOBACZ ARTYKUŁY O TEJ SAMEJ TEMATYCE

Antonio Conte musiał od samego początku udowadniać swoją wartość. Jako zawodnik wspinał się kolejno po szczeblach piłkarskiej kariery, walcząc z kontuzjami. Jako trener dostał rolę odbudowania utraconej pozycji wielkiego Juventusu, a później reprezentacji Włoch. Zawsze jednak jego cechami były: nieustępliwość, entuzjazm i żądza sukcesu. Jego styl gry to szybki i widowiskowy futbol. Jako trener wyróżnia się, opracowując niestandardowe koncepcje taktyczne i budując u swoich piłkarzy ogromną motywację. W obu rolach – zawodnika...

Jedną z najważniejszych cech motorycznych zawodników uprawiających piłkę nożną jest szybkość. O uzyskaniu przewagi nad rywalem decyduje często nie tyle umiejętność przeprowadzenia pięknej akcji, ale raczej tempo jej rozegrania. Dlatego tak istotne jest, aby odpowiednio uwzględnić tę cechę w treningu motorycznym.