MAGAZYN TRENERA

Zdarza się, że zawody sportowe są rozgrywane w nietypowych warunkach pogodowych. Czasem okoliczności mogą być wręcz ekstremalne, gdyż pogoda może sprawić organizatorom nie lada kłopot.

Podczas wysokich temperatur powietrza

Przykładem niech będzie przesunięcie o tydzień startu maratonu w Tel Awiwie (14 marca br.) z powodu zbyt wysokiej temperatury, a przede wszystkim troski o zdrowie zawodników. Zagadnienie treningu oraz udziału w zawodach w warunkach wysokich i niskich temperatur od zawsze było poruszane wśród trenerów i ludzi odpowiedzialnych za przygotowanie zawodników do startu. Upały wywoływały przecież częste przypadki utraty przytomności. Chociażby podczas ubiegłorocznych igrzysk olimpijskich w Londynie, kiedy podczas chodu na 20 km mistrz olimpijski z Pekinu – Walerij Borczin z Rosji – zemdlał kilometr przed metą i stracił szansę na medal. Obecnie można już mówić o dość powszechnym poznaniu mechanizmów i sposobów zapewnienia efektywnej, indywidualnej adaptacji zawodników do różnych temperatur. Jak więc trenować i startować w wysokich temperaturach?

Podstawy fizjologiczne

Człowiek jest istotą stałocieplną (homeotermiczną). Temperatura wewnętrzna naszego organizmu jest utrzymywana w wąskim zakresie bliskim 37°C, nawet gdy przebywamy w najbardziej ekstremalnych warunkach klimatycznych (w saunie rozgrzanej do 130°C lub mrozach sięgających -50°C). Z fizjologicznego punktu widzenia utrzymanie temperatury wewnętrznej na poziomie zbliżonym do 37°C ma ogromne znaczenie, przede wszystkim dla aktywności kluczowych enzymów regulujących przemianę materii. Wzrost lub obniżenie temperatury wewnętrznej o 2°C zakłóca podstawowe procesy metaboliczne i upośledza funkcjonowanie poszczególnych komórek i narządów. Wzrost lub obniżenie temperatury ciała powyżej lub poniżej 3°C powoduje upośledzenie funkcji fizycznych i psychicznych, a dalsze odchylenie od normy może być przyczyną poważnych zaburzeń zdrowotnych. Temperatura niższa niż 27°C lub wyższa niż 42°C może doprowadzić nawet do śmierci. Informacja o zmianach temperatury zewnętrznej dociera do organizmu głównie za pomocą termoreceptorów skóry. Ośrodek termoregulacji, do którego docierają sygnały z termoreceptorów, umiejscowiony jest w podwzgórzu. Pobudzenie przedniej części podwzgórza aktywizuje proces oddawania, a tylnej – produkcji ciepła.

Termoregulacja

Termoregulacja to dostosowywanie wymiany ciepła między organizmem i otoczeniem oraz wytwarzania ciepła w ustroju do potrzeb bilansu termicznego w sposób zapewniający jego równowagę i stałą temperaturę wewnętrzną. U człowieka na wymianę ciepła między organizmem i otoczeniem wpływają dwa mechanizmy fizjologiczne:

  • zmiany termoregulacyjnych właściwości powierzchniowych warstw ciała człowieka,
  • wydzielanie potu i jego parowanie z powierzchni skóry.

Aby przeczytać artykuł w wersji elektronicznej, musisz posiadać opłaconą prenumeratę w wersji PREMIUM.

ZOBACZ ARTYKUŁY O TEJ SAMEJ TEMATYCE

Od zakończenia olimpiady w Londynie (2012 r.) upłynęło już kilka miesięcy i nadszedł czas, by spokojnie przeanalizować występ naszych pływaków. Wstępne wnioski są jednoznaczne – było fatalnie. Na myśl nasuwa się oczywiste pytanie: „Dlaczego tak się stało?”.

Dyskusja wokół pływackich skór rekina, regularnie zmniejszające swoją wagę buty piłkarskie, rozwijający się rynek pulsometrów – to raptem kilka przykładów na coraz istotniejszą rolę, jaką odgrywa dziś sprzęt sportowy. Stadiony mienią się od takich wynalazków, a cała ta sytuacja stawia przed trenerami coraz poważniejsze wyzwania.