MAGAZYN TRENERA

W trenerskim kalendarzu każda pora roku rządzi się swoimi prawami. Lato przynosi oczywiście wysokie temperatury, co nie jest obojętne dla organizmu sportowca – wpływa na jego formę i samopoczucie. Część szkoleniowców zadaje więc sobie pytanie, w jakich godzinach ustalać treningi, by przynosiły najlepsze efekty. Czy najważniejszą zmienną ma być różna temperatura w różnych porach dnia? A może rytm dobowy, indywidualny dla każdego zawodnika, lub godziny, w których zaplanowano zawody? Odpowiedzi na te pytania znajdziecie Państwo w artykule „Czas na trening!”.

W bieżącym numerze, na Państwa prośbę, w dziale Medycyna sportowa przyglądamy się również treningowi wyczynowemu w czasie ciąży, a w dziale Akademia trenera omawiamy skutki deregulacji zawodu trenera i podejmujemy próbę oceny uchwalonej w czerwcu ustawy.

Polecam Państwu także lekturę pozostałych artykułów, zarówno tych prezentujących przykłady ćwiczeń fizycznych („Górka prawdy”, „Kształtowanie siły dynamicznej w treningu piłkarskim”), jak i te z zakresu psychologii sportu (m.in. „Stres i pobudzenie w sporcie”, „Budowanie pewności siebie”).

Z TRENERSKIEGO ŚWIATA

Celem badań hiszpańskich naukowców było porównanie efektywności dwóch odmiennych modeli periodyzacji treningu – tradycyjnego (traditional periodization – TP) i blokowego (block periodization – BP) w zakresie zmian wydolności fizycznej i sprawności specjalnej kajakarzy klasycznych wysokiej klasy – członków kadry narodowej Hiszpanii.

Z inicjatywy Jima Thompsona, trenera baseballowej drużyny swego syna, powstała organizacja, której naczelną zasadą stała się nauka kultury sportu. 

Praktycznie w wypadku wszystkich dyscyplin sportowych mniej lub bardziej regularnie rozgrywa się zawody poza własnymi obiektami. Czas spędzony w drodze na mecz czy turniej ma kluczowe znaczenie dla późniejszego występu. Dlatego tak ważne jest, aby zminimalizować czynniki pogłębiające zmęczenie, a zmaksymalizować potencjalne korzyści.

W poprzednim numerze „Magazynu Trenera” ukazał się artykuł informujący o uchwaleniu 19 kwietnia 2013 r. przez Sejm ustawy o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (dalej: ustawa deregulacyjna). Po uchwalenie ustawy deregulacyjnej przez Sejm została ona przekazana do Senatu, który zgłosił szereg poprawek, w tym jedną o charakterze redakcyjnym w zakresie nowelizacji ustawy o sporcie.

Kiedy słyszysz słowo „ubezpieczenie”, w pierwszej chwili nasuwa się myśl o aucie, mieszkaniu czy życiu. Telewizja bombarduje nas reklamami z eleganckimi panami, którzy zapewniają, że ich firma jest najlepsza. Co ma zrobić zwykły Kowalski, kiedy ma do wyboru 16 towarzystw ubezpieczeniowych, których nazwy nic mu nie mówią, a chce kupić ubezpieczenie optymalne i pewne?

WARSZTAT TRENERA

W okresie letnim niektórzy szkoleniowcy decydują się na przesunięcie treningu na wcześniejszą lub późniejszą porę dnia. Podczas dużych upałów temperatura jest wtedy niższa, więc logiczne wydaje się trenowanie w tym czasie. Jednak czy taka zmiana odbywa się bez żadnych konsekwencji dla organizmu sportowca?

Napastnik piłkarskiej reprezentacji Ukrainy, Marko Dević, mija angielskiego obrońcę i uderza futbolówkę obok wybiegającego z bramki golkipera reprezentacji Anglii. Piłka trąca bramkarza w rękę i nieuchronnie zmierza do siatki. Już chwilę po tym, jak przekroczyła ona linię bramkową, wybija ją Anglik – John Terry. Ku zaskoczeniu kibiców na trybunach i milionów widzów przed telewizorami sędzia nie uznaje trafienia.

Narciarze w wełnianych swetrach i grubych skarpetach do kolan, tenisistki w powłóczystych sukniach – to, co kiedyś było normą na kortach, stadionach i boiskach, dziś może wywołać jedynie uśmiech. Dawno minęły czasy, kiedy rola odzieży sportowej nie różniła się wiele od roli codziennego ubioru. Przede wszystkim miała służyć do okrycia ciała i chronić przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, a czasem także – np. w wypadku tenisistek – pełnić funkcję estetyczną. Jedyne powiązanie stroju sportowego z wynikiem...

Piłka nożna jest dyscypliną, w której wysiłek nie jest ciągły, lecz składa się z bardzo licznych, intensywnych i krótkich form ruchowych w zmiennych kierunkach. Oznacza to, że przygotowanie wytrzymałościowe i siłowe są niezbędną bazą, ale nie gwarantem uzyskiwania przewagi w meczach mistrzowskich. Dlatego tak ważny jest trening siły dynamicznej, który adaptuje zawodników do sposobu pracy charakterystycznego dla zawodów i pozwala zbudować motoryczną przewagę nad rywalem.

Najważniejszym narzędziem pracy trenerów, instruktorów, nauczycieli wychowania fizycznego jest ich osobowość – oczywiście, oprócz dobrze skonstruowanego i nieustannie rozwijanego warsztatu szkoleniowego. Skupiając się jednak w większym stopniu na aspektach pedagogicznych, należy podkreślić znaczenie głosu jako kolejnego narzędzia pracy. Może się zdarzyć, i niestety czasem tak się dzieje, że gdy głos zawiedzie, to nawet najlepsze założenia szkoleniowe stają pod znakiem zapytania. Często to właśnie głos decyduje o sile i wyrazie przekazywanych...

Ćwiczenia siłowe to nieograniczone spektrum oddziaływania na ludzkie ciało. Wiem, że to zdanie w pewnym sensie jest przeze mnie nadużywane, ale wieloletnie doświadczenie w pracy z klientem indywidualnym potwierdza to proste sformułowanie i uprawnia mnie do jego stosowania. Dzięki oporowi zewnętrznemu „przyłożonemu” w myśl pewnej koncepcji, poprawnej metodycznie i technicznie, możemy formować garnitur mięśniowy zgodnie ze swoimi oczekiwaniami, a cały aparat ruchu wynosić na wyższy poziom możliwości wytrzymałościowych, siłowych, gibkościowo-zwinnościowych...

MEDYCYNA W SPORCIE

Trening fizyczny – bez względu na formę i intensywność – jest obarczony ryzykiem urazu. Kontuzja może się przytrafić każdemu, niezależnie od tego, czy trenuje wyczynowo, czy też rekreacyjnie. Dla sportowca jest sporym problemem – w większości przypadków konieczne staje się zmniejszenie intensywności treningu, a często należy go całkowicie zaniechać.

Umiarkowany wysiłek fizyczny w ciąży jest jak najbardziej dozwolony. Sytuacja nie jest jednak tak oczywista w przypadku kobiet trenujących sport wyczynowo, które po zajściu w ciążę chciałyby kontynuować treningi.

PSYCHOLOGIA W SPORCIE

Stres przed ważnymi zawodami jest naturalną reakcją każdego organizmu. W obliczu zarówno zagrożenia, jak i nowych możliwości ludzkie gruczoły wydzielają hormony (np. kortyzol, noradrenalinę), które po wejściu do krwiobiegu sprawiają, że odczuwamy stres. Nieodczuwanie stresu w istotnej sytuacji, takiej jak zawody, byłoby nienormalne. To integralna część współzawodnictwa.

Nastaw umysł, rozpal serce i wyprostuj ścieżkę. Czasami może się zdarzyć, że choć rozpalimy w zawodnikach emocje i przekonamy ich do nowej formy treningu, i tak będą go wykonywać tylko na 50%. Może być też tak, że i rozum, i serce skłonne są do zmiany, ale otoczenie jest zbyt „zabetonowane”.

„Źródła i pośredniej przyczyny powstania tego, co w obecnej fazie nazywa się gimnastyką artystyczną, należy szukać w reakcji, jaka powstała na początku nowego stulecia przeciw rutynie i zacofaniu w sztuce ruchu. (...) Kierunki reakcji zarysowały się wyraźnie: bunt przeciw zrutynizowanym formom ruchu, tańca i przeciw jego brakowi integralnego powiązania z muzyką”.

Verba docent,exempla trahunt*

* Słowa uczą, przykłady pociągają

Trenerskie relacje i słowa dokonują niemożliwego

Czy wiesz, że im bardziej pewny siebie zawodnik i im bardziej pewna siebie drużyna, tym lepiej grają? A jeśli zawodnik i drużyna nie są pewni siebie, to nie będą dobrze grać. Ten oczywisty związek między pewnością siebie a poziomem gry rzadko jest wykorzystywany, bo zwykle uważa się, że pewność siebie to coś, co pojawia się albo znika i jest poza naszą kontrolą.