MAGAZYN TRENERA

Wiele osób związanych ze sportem od dawna podejrzewało, że stosowanie soku z czerwonych buraków pomaga sportowcom w osiąganiu lepszych rezultatów. Jednak przez wiele lat były to tylko przypuszczenia, które nie zawsze traktowano poważnie. Obecnie wiele badań naukowych potwierdza, że związki zawarte w burakach mogą dawać znaczne korzyści, obniżając np. koszt energetyczny wysiłku. Jako najbardziej wartościowy składnik wymienia się azotany, o których wiadomo, że mają właściwości ergogeniczne. Czy zatem warto więc...

Tlenek azotu (NO) jest silnie oddziałującą molekułą, której działanie na poziomie komórkowym obserwuje się w wielu tkankach człowieka. NO w wielu przypadkach wykazuje działanie podobne do hormonów. Żywotność tego związku we krwi wynosi zaledwie kilka sekund, dlatego komórki nieustannie go wytwarzają. NO wpływa na szeroki wachlarz funkcji: układ krążenia, układ odpornościowy, system nerwowy. Produkują go praktycznie wszystkie tkanki ciała. Jest również wolnym rodnikiem, stąd jest niestabilny i bardzo reaktywny. W powietrzu samorzutnie reaguje z tlenem, tworząc dwutlenek azotu NO2. W organizmie tlenek azotu powstaje z oksydacji L-argininy w reakcji katalizowanej przez kilka form enzymu syntazy tlenku azotu (NOS). Działanie NO jest bardzo szerokie. Reguluje on napięcia naczyń krwionośnych i przywraca właściwy poziom ciśnienia tętniczego krwi. Hamuje agregację (zlepianie) płytek krwi i leukocytów. W ośrodkowym układzie nerwowym pełni funkcję neuromodulatora (m.in. wpływa na pamięć), natomiast w obwodowym układzie nerwowym działa jak neurotransmiter i wpływa na motorykę przewodu pokarmowego. Ma funkcje neuroendokrynne i reguluje lokalny przepływ krwi. Działa na wiele mechanizmów immunologicznych. Może też mieć wpływ na potencję u mężczyzn. NO jest potrzebne do prawidłowego przebiegu procesów anabolicznych mięśni. Tlenek azotu aktywuje mięśniowe komórki macierzyste, które odbudowują uszkodzone włókna. Zbyt niski poziom NO podczas badań powodował wolniejszą regenerację uszkodzonych tkanek, np. ścięgien. NO powoduje rozluźnienie mięśni gładkich w ścianie naczyń krwionośnych, przez co poprawia się ukrwienie i dotlenienie mięśni. Zahamowanie wytwarzania NO opóźnia długoterminową adaptację układu krwionośnego do wysiłku fizycznego. Tlenek azotu budzi również liczne kontrowersje. W niektórych badaniach obserwowano m.in. obniżenie siły mięśni i wytrzymałości po stosowaniu NO. Niektóre badania sugerują nawet, że NO uczestniczy w procesie destrukcji mięśni. Ogranicza też wykorzystanie energii z tłuszczów, sprzyjając otyłości. Jest także wolnym rodnikiem, który atakuje tkanki, wywołując stres oksydacyjny. A więc w niektórych przypadkach chroni komórki mięśniowe przed katabolizmem, a w innych uszkadza. NO może także sprzyjać powstawaniu skurczów i czasowo obniżać odporność.

Mechanizmy działania soku z buraka

Wróćmy jednak do soku z buraków. Suplementacja azotanów (NO3-) przez podawanie soku z buraka cieszy się tak dużym zainteresowaniem właśnie w związku z poprawą biodostępności NO. Dietetyczne źródła azotanów przedostają się do krwiobiegu, a następnie przez gruczoły ślinowe – do śliny. W jamie ustnej bakterie beztlenowe redukują azotany do dwutlenku azotu (NO2-). Większość połkniętych tak azotanów jest zredukowana do NO w żołądku, chociaż niektóre dostają się do krwiobiegu. Na poziomie mięśniowym NO2 – jest redukowany do NO, a proces ten ułatwia hipoksja i niskie pH. W ten sposób azotany z buraka utrzymują biodostępność NO przy braku dostępu tlenu i w czasie zakwaszenia, które mogą powstawać i często są nieodłączne podczas ćwiczeń. Redukcja NO2 – do NO pokazuje alternatywną ścieżkę produkcji tlenku azotu, stanowiąc uzupełnienie klasycznej produkcji czerpiącej z syntezy tlenku azotu (OS), o której wspomniano wcześniej.

Aby przeczytać artykuł w wersji elektronicznej, musisz posiadać opłaconą prenumeratę w wersji PREMIUM.

PRZEJDŹ DO PEŁNEJ WERSJI ARTYKUŁU

 Strona 64  Strona 65  Strona 66  Strona 67

ZOBACZ ARTYKUŁY O TEJ SAMEJ TEMATYCE

Anemia to choroba powszechnie znana i najczęściej kojarzona z nieodpowiednim odżywianiem. Choć przyczyn anemii może być wiele – podobnie jak jej rodzajów, to wszystkie mają jednak wspólny efekt, jakim jest zbyt mała liczba czerwonych krwinek. U sportowców może przyczynić się do nagłych zasłabnięć, pojawiania się tzw. mroczków przed oczach oraz duszności.